Autonomoen kuoten lehen erregularizazioak ondorioztatzen du % 24k gutxiago ordaindu zuela eta % 27k gehiago

Gizarte Segurantzako kotizazio-sistema berria martxan jarri ondoren, autonomoek lortutako errendimenduen arabera, Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorraren (GSDO) datuen arabera, datuak zerga-erakundeekin gurutzatu ondoren, 2023ko uneren batean alta emandako 3,7 milioi autonomoetatik % 49,3k ez du erregularizazio horren eraginik jasango (erregularizatzeko moduko aldirik ez duelako, edo dagokion tartearen barruan kotizatzen duelako), eta gainerako % 50,7an, berriz, % 26,8k bere tartearen gainetik kotizatu zuen, eta % 23,8k azpitik.

2023 izan zen beren konturako langileek beren kuotak irabazien arabera egokitu behar izan zituzten lehen urtea, Gobernuak autonomoen kolektibo nagusiekin adostu zuen diru-sarreren tarteen eskalaren arabera.

Zer da kuoten urteko erregularizazioa?

GSDOk egiaztatzen du autonomoak urtean zehar aukeratu dituen kotizazio-oinarriak lortu dituen etekin garbietara egokitzen direla. Zerga-administrazioek (ZAEZak eta foru-ogasunek) ematen dute etekin garbien informazioa.

Diruzaintzak automatikoki egiten du erregularizazio-prozesua, eta norberaren konturako langileak emaitza adierazten duen ebazpena jasotzen du. Ez da beharrezkoa eskabiderik aurkeztea.

Hala, erregularizazioaren emaitzak hiru egoera posible ekar ditzake langileentzat:

• Autonomoaren aldeko kotizazio-aldeak, soberan kotizatu badu;
• Ordaindu beharreko kotizazio-aldeak, gutxiegi kotizatu duenean;
• Eta kotizazio-desberdintasunik gabeko azken agertokia, non ez baita inolako ekintzarik egin beharko.

Emaitzak autonomoaren aldeko aldea ematen badu, langileak 2025eko apirila baino lehen eskatu ahal izango du ateratzen diren zenbatekoak automatikoki itzultzeko, edo kotizazio-oinarri altuagoari eutsi ahal izango dio, etorkizuneko prestazioak hobetzeko. Bigarren aukera horrek 2022/12/31n indarrean zeuden oinarrietarako baino ez du balio, kuota berrien erreforma ezarri aurretik.

Kotizazio-aldeek sartu beharreko emaitza bat ematen dutenean, gutxiegi kotizatu duten 880.000 pertsonei gertatu zaiena, langileek adierazitako zenbatekoa ordaindu beharko dute Gizarte Segurantzaren ebazpenean ezarritako data baino lehen. Ezarritako epean ordaintzen ez bada, % 20ko errekargua aplikatuko da.

Autonomoen kotizazioa kalkulatzeko sistema berria

Erregularizazio-prozesu hori eragiten duen kotizazio-sistema 2023. urtearen hasieran hasi zen, eta bederatzi urteko trantsizio-aldia izango du, 2032. urtera arte. 15 kotizazio-tarte ezartzen ditu, eta autonomo bakoitza bere diru-sarreren aurreikuspenaren arabera kokatu beharko da tarte horietan.

Sistema berria pixkanaka hedatzen ari da, eta tarteak zabaltasun nahikoarekin ezarri dira, sistema berria kotizazioan ahalik eta eragin txikienarekin abiarazteko. Izan ere, diru-sarrera txikienak dituzten autonomoek % 30etik gorako murrizketa izan dezakete beren kuotan, 2022koaren aldean, sistema berria oraindik indarrean ez zegoenean.

Horrela, lehenengo tarteek kuota aurreko gutxieneko oinarriarekin alderatuta jaisten duten bitartean, tarterik altuenetan igo egiten da. Sistema berriak hileko kuota hauek ezarri ditu bizitzako lehen hiru urteetarako:

• urtea: 230 euroko gutxieneko kuota eta 500 eurokoa gehienez.
• urtea: 225 euroko gutxieneko kuota eta 530 eurokoa gehienez.
• urtea: 200 euroko gutxieneko kuota eta 590 eurokoa gehienez.
• 2026rako, hurrengo urteetarako tarteak hitzartu beharko dira, 2032ra arte.

Kuota horiek tarte bakoitzaren barruko gutxieneko kotizazio-oinarriari dagozkio, eta erreferentzia-esparru gisa erabiltzen ditugu. Autonomo bakoitzaren kuota kalkulatzeko, % 31,20ko kotizazio-tasa aplikatuko zaio bere tartearen barruan minimoaren eta maximoaren artean aukeratzen duen kotizazio-oinarriari.

Sistemak ezartzen duenez, etekin garbiak kalkulatzeko, jardueran sortutako eta norberaren konturako langilearen diru-sarrerak lortzeko beharrezkoak diren gastu guztiak kenduko dira diru-sarreretatik, eta kopuru horri, gainera, gastu generikoengatiko % 7ko kenkaria aplikatuko zaio (% 3 autonomo sozietarioentzat). Emaitza kotizazio-oinarria eta dagokion kuota zehaztuko dituen zifra izango da.

Era berean, zerga-ekitaldiaren amaieran eta urteko etekin garbiak ezagutu ondoren, kotizazioak erregularizatuko dira, eta kuotak itzuli edo erreklamatuko dira behin betiko etekin garbien tartea urteko aurreikuspenek adierazitakoaren azpitik edo gainetik badago, eta prozesu horretan Gizarte Segurantza dago gaur egun.

Erregularizazio-prozesuaren xehetasunak

Lehen erregularizazio-prozesu horren egutegia 2024ko abenduan hasi zen, pixkanaka eta automatikoki, GSDOren aldetik. Horretarako, autonomoek jakinarazpen bat jasoko dute Gizarte Segurantzaren jakinarazpen telematikoen zerbitzuaren eta Dehú atariaren bidez (Gaitutako Helbide Elektroniko Bakarra).

Jakinarazpen horren edukia honako hau izan daiteke:

• Audientzia-izapide bat, autonomoak aukera dezan bere errendimenduengatik legokiokeena baino oinarri handiagoa mantentzea.
• Kuotak erregularizatzeko ebazpena.

Bi kasuetan, jakinarazpena irakurri ondoren, edo igorri eta 10 egun naturaleko epea igaro ondoren, kuotak erregularizatzeko urteko zerbitzua erabili ahal izango du.

A. Audientzia-izapidearen jakinarazpena jaso badu

Norberaren konturako langileak jakinarazpen hori jasotzen du, 2022ko abenduaren 31tik altan zegoelako eta bere errendimenduengatik legokiokeena baino oinarri handiago batengatik kotizatu duelako. Une horretan, oinarri horri eutsi diezaioke erregularizazio-zerbitzuaren bidez, jakinarazpenaren hurrengo hilabeteko azken egunera arte. Kasu horretan, bere prestazioak handiagoak izango dira.

Aurreko epea igarotakoan, oinarri handiago bati eustea erabaki ez badu, Diruzaintzak automatikoki egokituko du bere kotizazio-oinarria erregularizatutako urterako etekin garbietara.

Bi kasuetan, Diruzaintzak bigarren jakinarazpen bat bidaliko du erregularizazioaren emaitzarekin, eta behin betiko kotizazio-oinarrien berri emango dio autonomoari.

B. Kuotak erregularizatzeko ebazpena

Emaitza hau izan daiteke:

• Autonomoaren aldeko kotizazio-aldeak. Diruzaintzak automatikoki itzuliko du ebazpenean zehazten den zenbatekoa bere banku-kontuan, 2025.eko apirilaren 30a baino lehen.
• Diru-sarrera egitea behar duten kotizazio-aldeak autonomoaren aldetik, ebazpenean adierazitako data baino lehen, zehazten den zenbatekoan. Diru-sarrera epe barruan egiten ez bada, % 20ko errekargua aplikatuko da. Horretarako, erregularizazio-zerbitzutik ebazpenari erantsitako ordainketa-dokumentua deskargatu eta diru-sarrera egin behar da.
• Ez da alderik antzeman Ez da inolako kopururik ordaindu behar, eta ez da ordaindutako kuoten itzulketarik jasotzen.

Martxotik aurrera eta apirilaren 30era arte, GSDOk kotizazioen arteko aldeak doituko ditu. Zehazki, hilaren 3tik aurrera, zenbatekoak itzultzeko espedienteak izapidetzen hasiko dira 2023an lortutako diru-sarreren arabera zegokien oinarriaren gainetik kotizatu zuten langileei.

GSDOren datuen arabera, datuak zerga-erakundeekin gurutzatu ondoren, 2023ko uneren batean alta emanda dagoen kolektibo autonomoko 3,7 milioi pertsona baino gehiagotatik, % 49,3k ez du erregularizazio horren eraginik jasango (erregularizatzeko aldirik ez izateagatik edo egokitutako tartearen barruan kotizatzeagatik), eta gainerako % 50,7tik, % 26,8k bere tartearen gainetik kotizatu zuen, eta % 23,8k azpitik.

Bestalde, dagokien oinarriaren gainetik kotizatu zuten autonomoen ia % 60k oinarri horri eustea erabaki dute, eta, horri esker, babes-maila handiagoa eta etorkizuneko prestazio hobeak lor ditzakete. Kotizazioan alderik antzeman ez den kasuetan (ia % 50), autonomoek ez dute ezer egin beharko.